Lactobacillus – czym są bakterie z tego rodzaju i jak wpływają na organizm?

Lactobacillus to jedna z najbardziej znanych grup bakterii wykorzystywanych w probiotykach. Bakterie te należą do bakterii kwasu mlekowego i naturalnie występują m.in. w przewodzie pokarmowym oraz innych środowiskach organizmu człowieka. Są również wykorzystywane przy produkcji żywności fermentowanej.

Warto jednak wiedzieć, że określenie „Lactobacillus” nie oznacza jednego rodzaju bakterii o identycznym działaniu. W 2020 roku dokonano dużej rewizji taksonomii tej grupy i część gatunków została przeniesiona do nowych rodzajów, takich jak Lacticaseibacillus, Lactiplantibacillus czy Limosilactobacillus. (WGO)

Dlatego przy wyborze probiotyku warto patrzeć nie tylko na nazwę rodzaju, ale przede wszystkim na konkretny szczep bakterii.

Czym są bakterie Lactobacillus?

Bakterie Lactobacillus tradycyjnie zaliczane są do bakterii kwasu mlekowego. W procesie fermentacji wytwarzają kwas mlekowy, dzięki czemu mogą wpływać na środowisko, w którym żyją.

Niektóre szczepy Lactobacillus są wykorzystywane jako probiotyki. Zgodnie z definicją ISAPP probiotykiem jest żywy mikroorganizm, który podany w odpowiedniej ilości przynosi gospodarzowi potwierdzoną korzyść zdrowotną. (ISAPP)

Lactobacillus a probiotyk – czy to to samo?

Nie.

To rozróżnienie jest bardzo ważne. Badania pokazują, że działanie probiotyków może być zależne od szczepu i dawki. Wyników uzyskanych dla jednego szczepu nie należy automatycznie przypisywać wszystkim bakteriom tego samego gatunku. (WGO)

Lactobacillus – działanie. Jak mogą wpływać na organizm?

Poszczególne szczepy Lactobacillus mogą oddziaływać na organizm na różne sposoby. Ich aktywność jest związana m.in. z interakcją z mikrobiotą przewodu pokarmowego, środowiskiem jelit oraz układem odpornościowym.

Do potencjalnych obszarów działania przebadanych szczepów należą:

• wspieranie równowagi mikrobioty jelitowej,

• wpływ na środowisko przewodu pokarmowego,

• konkurencja z innymi mikroorganizmami o składniki odżywcze i miejsce przylegania,

• wytwarzanie metabolitów, w tym kwasu mlekowego,

• oddziaływanie na funkcjonowanie bariery jelitowej,

• wpływ na odpowiedź immunologiczną.

Nie oznacza to jednak, że każdy probiotyk zawierający Lactobacillus będzie działał w taki sam sposób. Najważniejsze jest oznaczenie konkretnego szczepu oraz dawki. (ISAPP)

ProbioBALANCE KIDS Balance Aliness

ProbioBALANCE Woman Balance Aliness

ProbioBALANCE Man Balance Aliness

Lactobacillus na jelita – który szczep ma znaczenie?

W kontekście jelit szczególnie istotne jest odejście od prostego podziału „dobrych bakterii” i „złych bakterii”.

Mikrobiota jelitowa jest złożonym ekosystemem. Probiotyk nie musi trwale zasiedlać jelit, aby oddziaływać na organizm. Wiele probiotycznych mikroorganizmów przechodzi przez przewód pokarmowy i może wpływać na środowisko jelit podczas swojej obecności w organizmie. (ISAPP)

Przykłady szczepów Lactobacillus w probiotykach

Uwaga: tabela przedstawia obszary, w których poszczególne szczepy są wykorzystywane lub badane. Nie oznacza to, że każdy z nich ma potwierdzoną skuteczność kliniczną w każdym z wymienionych zastosowań.

Lactobacillus rhamnosus GG – przykład znaczenia konkretnego szczepu

Dobrym przykładem pokazującym, dlaczego oznaczenie szczepu jest tak ważne, jest Lactobacillus rhamnosus GG, oznaczany również jako LGG lub ATCC 53103.

Badania nad LGG obejmowały m.in. jego zastosowanie w zapobieganiu biegunce związanej z antybiotykoterapią. W jednej z metaanaliz obejmującej 12 randomizowanych badań z udziałem 1499 osób stosowanie LGG wiązało się ze zmniejszeniem ryzyka biegunki związanej z antybiotykami; efekt był szczególnie wyraźny w analizie dzieci. (PubMed)

Inna metaanaliza sieciowa obejmująca 51 publikacji i 9569 uczestników wskazała LGG jako jedną z najlepiej ocenianych interwencji probiotycznych w kontekście zapobiegania biegunce związanej z antybiotykami. (PubMed)

To dobry przykład zasady:

Nie wystarczy wiedzieć, że preparat zawiera Lactobacillus rhamnosus. Warto wiedzieć, jaki dokładnie szczep został zastosowany.

Problem → rozwiązanie: jak wybrać probiotyk z Lactobacillus?

Czy więcej szczepów oznacza lepszy probiotyk?

Nie zawsze.

Probiotyk wieloszczepowy może zawierać kilka różnych mikroorganizmów, ale większa liczba szczepów sama w sobie nie gwarantuje większej skuteczności.

W badaniach klinicznych znaczenie ma konkretna kombinacja, dawka i zastosowanie. Dlatego nie należy kierować się wyłącznie liczbą „miliardów bakterii” czy liczbą szczepów. (WGO)

Lactobacillus a Bifidobacterium – czym się różnią?

Obie grupy są często spotykane w probiotykach, ale nie są tym samym.

W praktyce oba rodzaje często są łączone w preparatach wieloszczepowych.

Lactobacillus w diecie a Lactobacillus w probiotyku

Bakterie kwasu mlekowego mogą występować w żywności fermentowanej. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy produkt zawierający żywe kultury bakterii jest probiotykiem.

Probiotyk powinien mieć odpowiednio scharakteryzowany mikroorganizm, bezpieczeństwo stosowania oraz dowody na korzyść zdrowotną w odpowiednich warunkach. (ISAPP)

Dlatego warto odróżniać:

żywe kultury bakterii → bakterie fermentacji → probiotyk

To nie są synonimy.

Najważniejsze informacje o Lactobacillus w skrócie

Lactobacillus to nie jeden szczep, ale grupa bakterii.

Działanie probiotyku zależy od konkretnego szczepu, dawki i zastosowania.

Oznaczenie szczepu jest ważniejsze niż sama nazwa rodzaju bakterii.

Nie każdy mikroorganizm z rodzaju Lactobacillus jest automatycznie probiotykiem.

Większa liczba CFU nie musi oznaczać lepszego działania.

Warto sprawdzać badania dotyczące konkretnego szczepu, a nie tylko gatunku.

FAQ – najczęstsze pytania o Lactobacillus

Czy Lactobacillus to probiotyk?

Nie. Lactobacillus to nazwa grupy bakterii. Niektóre konkretne szczepy mogą być wykorzystywane jako probiotyki, jeśli spełniają odpowiednie kryteria i mają potwierdzone działanie.

Czy Lactobacillus jest dobry na jelita?

Nie można odpowiedzieć jednakowo dla wszystkich szczepów. Niektóre Lactobacillus są badane pod kątem wpływu na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, ale efekt powinien być oceniany dla konkretnego szczepu i określonego zastosowania. (WGO)

Jaki Lactobacillus wybrać?

W pierwszej kolejności warto określić cel stosowania, a następnie sprawdzić, czy konkretny szczep znajdujący się w preparacie ma badania dotyczące tego zastosowania.

Czy Lactobacillus rhamnosus i Lactobacillus rhamnosus GG to to samo?

Nie. Lactobacillus rhamnosus to gatunek, natomiast GG (ATCC 53103) oznacza konkretny szczep. To istotna różnica, ponieważ działanie probiotyczne może być zależne od szczepu. (PubMed)

Czy probiotyk wieloszczepowy jest lepszy od jednoszczepowego?

Nie ma uniwersalnej zasady. O jakości preparatu nie decyduje sama liczba szczepów. Znaczenie mają konkretne szczepy, ich dawka, stabilność preparatu oraz dowody dotyczące określonego zastosowania.

Czy Lactobacillus występuje naturalnie w organizmie?

Tak. Bakterie z tej grupy są naturalnymi elementami mikrobioty człowieka, chociaż ich obecność i liczebność zależą m.in. od miejsca w organizmie oraz indywidualnych cech gospodarza.

Jak czytać nazwę szczepu?

Przykład:

Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103)

Można ją odczytać następująco:

Lactobacillus → rodzaj
rhamnosus → gatunek
GG → oznaczenie szczepu
ATCC 53103 → numer kolekcji referencyjnej

Takie pełne oznaczenie ułatwia odnalezienie badań naukowych dotyczących właśnie tego mikroorganizmu. W przypadku probiotyków jest to szczególnie istotne, ponieważ dowody dotyczące działania powinny być możliwie precyzyjnie powiązane ze szczepem lub określoną kombinacją szczepów. (WGO)

Podsumowanie

Lactobacillus to ważna grupa bakterii wykorzystywanych w probiotykach, ale nie wszystkie szczepy mają takie samo działanie. Dlatego przy wyborze preparatu warto patrzeć szerzej niż tylko na informację „zawiera Lactobacillus”.

Najważniejsze są gatunek, konkretny szczep, dawka oraz przeznaczenie preparatu.

W ofercie probiotyków warto zwrócić uwagę m.in. na takie szczepy jak Lactobacillus rhamnosus GG, Lactiplantibacillus plantarum LP01, Lactobacillus acidophilus LA02, Lacticaseibacillus rhamnosus LR06, Lactobacillus paracasei LPC00 czy Lactobacillus crispatus LCR01. Każdy z nich powinien być oceniany osobno, zgodnie z dostępnymi dowodami naukowymi.

Przypisy naukowe

1. World Gastroenterology Organisation, Probiotics and Prebiotics – Practice Guideline. WGO podkreśla, że działanie probiotyków jest zależne od szczepu i dawki. (WGO)

2. Hill C. et al., Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic, Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. (ISAPP)

3. Szajewska H., Kołodziej M., Systematic review with meta-analysis: Lactobacillus rhamnosus GG in the prevention of antibiotic-associated diarrhoea in children and adults, Aliment Pharmacol Ther. 2015. (PubMed)

4. Goldenberg J.Z. et al., Comparative efficacy and tolerability of probiotics for antibiotic-associated diarrhea: Systematic review with network meta-analysis. (PubMed)

5. Binda S. et al., Criteria to qualify microorganisms as “probiotic” in foods and dietary supplements, Frontiers in Microbiology. (ISAPP)

Propozycja SEO: tytuł artykułu można pozostawić jako „Lactobacillus – czym są bakterie z tego rodzaju i jak wpływają na organizm?”, a jako meta description zastosować np. „Lactobacillus to ważna grupa bakterii wykorzystywanych w probiotykach. Sprawdź, czym różnią się szczepy, jakie mają właściwości i jak wybierać probiotyk na jelita.”